Onderzoeksresultaat

Nieuwsvoorkeuren van de 50+’er

De digitale revolutie heeft nieuwsgaring en -verspreiding grondig door elkaar geschud. Voor nieuwsmakers gaan de snelle opeenvolgende veranderingen samen met een grote onzekerheid rond het gedrag van hun gebruikers. Voor gebruikers zorgde het internet, samen met de verspreiding van mobiele toestellen, voor gestegen mogelijkheden om nieuws te raadplegen: overal, wanneer en in elke vorm dan ook. Nieuwsorganisaties passen hun bestaande activiteiten aan en bieden nieuws aan op verschillende platformen: naast de traditionele kanalen (tv, radio en krant) kan een gebruiker nu ook terecht op websites of applicaties voor nieuwsberichten.

Onderzoekers buigen zich al jaren over hoe deze verschillende platformen het nieuwsdieet van mensen beïnvloeden. Vaak wordt er gekeken naar jongeren, omdat zij opgroeiden in het digitale tijdperk en het voor hen dan ook ‘normaal’ is om nieuws van verschillende platformen te combineren.

Dit onderzoek kwam tot stand in samenwerking met de VRT en dit artikel focust op een oudere leeftijdsgroep: de 50+’er. Binnen enkele jaren zullen veel van de babyboomers op een pensioengerechtigde leeftijd gekomen zijn. Deze personen, geboren na WOII, is een interessante groep voor digitale nieuwsmakers: ze hebben tijd, hebben het financieel comfortabel én beschikken over digitale vaardigheden.

Hoe personen hun nieuwsdieet samenstellen, is echter zeer persoonlijk en varieert sterk. Bij de groep 50-65-jarigen zien we vijf profielen met een gelijkaardig nieuwspatroon.

Methode

Gesprekken met verschillende 50+’ers lagen aan de basis van de nieuwsprofielen. Gedurende het interview kregen de deelnemers 36 kaartjes met verschillende nieuwsbronnen. Deze rangschikten ze van ‘speelt helemaal geen belang in mijn leven’ naar ‘speelt een groot belang in mijn leven’, waardoor elk kaartje een score kreeg van -5 tot +5. Op basis van de scores van de respondenten werden de profielen gevormd met behulp van een statistisch softwarepakket.

Onderstaande foto geeft een voorbeeld weer van zo’n rankschikking.

De onderstaande profielen verzamelen respondenten die verschillende nieuwsbronnen een gelijkaardige score geven.

Nieuwsprofielen van de 50+’er

Profiel 1: Diepgaande nieuwszoeker

De diepgaande nieuwszoeker besteedt de hele dag door veel aandacht aan nieuws, vooral kwalitatief nieuws. Er is een sterke interesse in internationaal, economisch, politiek en cultureel nieuws. Hij vindt het belangrijk om op de hoogte te blijven van de situatie in ons land. Regionaal nieuws speelt een minder grote rol.

Digitale media vind ik de beste: je kan kiezen wat je interesseert en de rest laat je gewoon liggen.

Deze groep kijkt dagelijks naar verschillende media: vooral Het Journaal om 19.00u op één is populair.

Bron van nieuws

  1. Vlaamse kwaliteitskranten, omdat die kwaliteit en duiding bieden. De papieren krant is veruit het populairste medium, gevolgd door digitale artikels op laptop en tablet.
  2. Radionieuws voor 9.00u ’s morgens, met een voorkeur voor Radio 1 omwille van de diepgang en het meest gedetailleerde nieuws. De radio wordt gezien als een snel en efficiënt nieuwskanaal.
  3. Tv-journaal: Het Journaal wordt ervaren als het meest neutrale nieuws: het nieuws is zakelijker en minder sensatiegericht. Voor deze groep is kijken naar Het Journaal een gewoonte.
  4. Radionieuws na 9.00u ‘s morgens, vooral beluisterd in de auto.
  5. Nieuws op Vlaamse nieuwssites: destandaard.be is het meest bezocht, gevolgd door demorgen.be en in mindere mate deredactie.be.

Nieuwsdragers

De diepgaande nieuwszoeker heeft een lichte voorkeur voor traditionele media omdat meerdere mensen deze media tegelijk kunnen raadplegen. Op een scherm lezen is voor de meeste mensen vermoeiend. Toch gebruikt de diepgaande nieuwszoeker een tablet wanneer er geen krant, tv of laptop in de buurt is.

Profiel 2: Klassieke nieuwszoeker

De klassieke nieuwszoeker hecht groot belang aan nieuws. Hij is graag op de hoogte van wat er die dag gebeurd is, zowel regionaal als in binnen- en buitenland. Radio en televisie zijn de belangrijkste nieuwsbronnen. Dit profiel verkiest audiovisuele media omdat die veel informatie aanbieden.

Ik heb geen tijd voor nieuwe media. Ik heb genoeg informatie via de klassieke kanalen.

Dit profiel heeft al jaren een stabiel nieuwsdieet: nieuws raadplegen gebeurt routinematig. De meesten luisteren ’s ochtends en ’s avonds naar de radio in de auto of lezen de krant (al dan niet digitaal). In het weekend besteedt de klassieke nieuwszoeker meer tijd aan nieuws.

Bron van nieuws

  1. Radionieuws voor 9.00u ’s morgens: de favoriete radiozender van de klassieke nieuwszoeker is Radio 1, omdat deze zender kort op de bal speelt, met het meest volledige en uitgebreide nieuws.
  2. Duidingsprogramma’s op de radio, met als favoriet De Ochtend, gevolgd door Nieuwe Feiten.
  3. Tv-journaal: vrijwel alle klassieke nieuwszoekers kijken dagelijks naar het tv-journaal op één. Naar het journaal kijken is een gewoonte.
  4. Radionieuws na 9.00u ’s morgens, deze nieuwszoeker blijft de hele dag bij Radio 1
  5. Sportprogramma’s: de audiovisuele nieuwszoeker kijkt graag naar sportprogramma’s. Vooral grote gebeurtenissen zoals de Tour de France of Olympische Spelen worden bekeken.

Nieuwsdragers

Binnen dit profiel zijn de allerbelangrijkste toestellen of nieuwsdragers de radio, printmedia en televisie. Men verkiest dus de klassieke media boven de nieuwe media. De keuze van de drager hangt af van de locatie van de respondent: thuis kijkt de audiovisuele nieuwszoeker naar televisie, op het werk is dit de computer en op reis de laptop. De belangrijkste nieuwsbron blijft echter de radio. Zoals een participant het zegt: “Ja radio luisteren, meestal de rode lijn in alles is radio luisteren, en daar haal ik alle informatie uit”. De desktop wordt vooral gebruikt om nieuws van krantenwebsites (vooral het Nieuwsblad en hln.be) te lezen.

Profiel 3: Volger

Voor dit derde profiel speelt nieuws een minder prominente rol. Dit zijn vooral vrouwen die de nieuwskeuzes van hun man volgen. Nieuws wordt vaak toevallig opgepikt wanneer hun partner de radio of tv aanzet. De volger is vooral geïnteresseerd in algemeen nieuws. Ze vinden ook dat positief nieuws wat meer op de voorgrond zou mogen.

Ik let niet op vormelijke elementen van het nieuws. Ik ga puur af op inhoud.

De volger kijkt dagelijks naar het nieuws, om op de hoogte te blijven en mee te kunnen praten met anderen. Kranten komen naar voor als vaak gebruikt medium voor nieuws. ’s Morgens is over het algemeen het moment bij uitstek om de krant door te nemen.

Bron van nieuws

  1. Sociale media: vooral via Facebook komt de volger in contact met nieuwsberichten. Men is ook ingeschreven op allerlei nieuwsbrieven van kranten.
  2. Tv-journaal: bijna dagelijks kijkt de volger naar het (laatavond)journaal. Het nieuws is kort en krachtig. Wanneer hij meer verdieping wil, kijkt de volger naar duidingsprogramma’s.
  3. Regionale tv-journalen vindt dit profiel ideaal om op de hoogte te blijven van nieuws uit de buurt.
  4. Nieuws op Vlaamse websites zonder uitgesproken nieuwsfocus: de snelle nieuwszoeker gaat zelf op zoek naar informatie via het internet over muziek, cultuur en specifieke onderwerpen die hen interesseren.
  5. Lifestyle-, gezondheid- en cultuurmagazines: Vlaanderen Vakantieland is populair bij dit profiel, vaak als inspiratiebron voor uitstapjes.

Nieuwsdragers

Deze groep is voornamelijk op zoek naar gebruiksvriendelijkheid en gemak. De nadruk ligt bij deze mensen op televisie. Televisie dient enerzijds voor ontspanning, maar kan ook gecombineerd worden met huishoudelijke taken. De tv heeft een vaste plaats (en tijd) gekregen in hun dagelijkse routines. Ze staan ook positief tegenover de computer, maar die wordt vooral gelinkt met zakelijke dingen en slechts zelden met nieuwssites raadplegen. Tegenover mobiele toestellen staan ze eerder terughoudend omdat ze er weinig vertrouwd mee zijn.

Profiel 4: Snelle (sport)nieuwszoeker

De snelle (sport)nieuwszoeker vindt het belangrijk om op de hoogte te blijven van wat er gebeurt in de wereld. Hij heeft genoeg aan nieuwsupdates, diepgang is niet echt nodig. Wanneer dit gewenst is, zal hij zelf verdere informatie opzoeken. De snelle nieuwszoeker besteedt aandacht aan binnenlands nieuws, van politiek en economie over cultuur tot regionaal nieuws. Dit profiel heeft een opvallend hogere interesse in sportnieuws.

Ik kijk naar het tv-journaal. En als ik extra nieuws wil, zoek ik dat elders.

Over het algemeen begint een dag bij dit profiel met het lezen van de krant. Kranten worden ’s ochtends papier op gelezen en later op de dag ook online. Overdag hoort de snelle nieuwszoeker updates via de radio en ’s avonds wordt het journaal bekeken.

De snelle nieuwszoeker wil vooral mee zijn, ongeacht de nieuwsbron. Hij is dan ook weinig merktrouw. Nieuwsupdates worden eerder gekozen op basis van onderwerp dan op basis van merk of manier van nieuws brengen.

Bron van nieuws

  1. Nieuws op teletekst voor sportuitslagen of wanneer men iets gemist heeft van het nieuws.
  2. Sportprogramma’s
  3. Vlaamse kwaliteitskranten, vaak nadat een naaste die eerder las. De krant wordt gelezen op weg naar het werk. Lezen op internet komt ook voor maar dit zijn vooral de koppen.
  4. Actualiteitsprogramma’s: Kruitfabriek en Telefacts worden regelmatig bekeken.
  5. Nieuws op Vlaamse, professionele sites zijn populair, maar niet voor dagelijks gebruik.

Nieuwsdragers

De snelle (sport)nieuwszoeker kijkt vooral naar televisie en leest de krant. De krant is handig omdat je zelf kiest wanneer je deze leest. Opvallend is de prominente rol van teletekst: terwijl dit stilaan op de achtergrond verdwijnt als nieuwskanaal, is dat voor de snelle (sport)nieuwszoeker de belangrijkste nieuwsdrager

Profiel 5: Bewuste nieuwslezer

Voor de bewuste nieuwslezer is het belangrijk om op de hoogte te blijven van wat er in de wereld gebeurt, zowel regionaal, nationaal en internationaal. De onderwerpen die hem aanspreken zijn algemeen nieuws, politiek en economie. Sport vindt hij niet interessant.

De krant is de uitgesproken nieuwsdrager voor dit profiel: zowel dag- als gratis weekbladen worden gelezen. Ongeveer de helft van deze mensen leest Knack en/of Humo gedurende de week.

Nieuws is voor mij tekst. Afbeelding en video mag, maar alleen om iets ingewikkelds uit te leggen.

‘s Avonds kijkt hij naar het tv-journaal. Opvallend is dat alle bewuste nieuwslezers aangeven deze programma’s uitgesteld te bekijken wanneer ze dat op het moment zelf niet kunnen.

Enkele bewuste nieuwslezers zijn aanwezig op sociale netwerksites, vooral Facebook. Ze zullen zelden zelf iets posten, maar vooral lezen wat hun vrienden posten op het vlak van de actualiteit.

Bron van nieuws

  1. Populaire Vlaamse kranten worden gelezen aan de ontbijttafel. Regelmatig leest de bewuste nieuwslezer ook ’s avonds verder. De keuze van de krant is vaak uit gewoonte van thuis uit.
  2. Tv-journaal wordt zo goed als dagelijks (soms zelfs op meerdere tijdstippen van de dag) bekeken. Dit profiel kijkt uitgesteld en meestal samen met partner en/of gezin. Enkelen vermelden het journaal ook te volgen via radio of laptop.
  3. Duidingsprogramma’s als aanvulling van het nieuws, omdat de bewuste nieuwslezer de meest besproken onderwerpen interessant vindt. Het wordt ook vaak opgenomen en achteraf bekeken.
  4. Actualiteitsprogramma’s omwille van de actuele onderwerpen die grondig besproken worden.
  5. Gratis wekelijkse kranten als De Zondag of De Streekkrant worden gelezen om wat meer cultureel en lokaal nieuws te lezen of omdat men geen alternatief weet op zondag.

Nieuwsdragers

De bewuste nieuwslezer houdt het bij traditionele media zoals een papieren krant of weekblad (steeds met een abonnement). Televisie kan ook een nieuwsdrager zijn, maar eerder toevallig omdat het nieuws begint terwijl de televisie al stond te spelen. Radio wordt vooral in de auto beluisterd. Enkele, maar niet alle, respondenten raadplegen ook nieuws via de pc/laptop, zoals sites van papieren kranten. In de toekomst verwacht men geen grote veranderingen in de eigen gebruikte nieuwsmedia.

Samenvattend ...

Het huidige medialandschap is grondig veranderd. Om met de overvloed aan nieuwsberichten om te gaan, stellen personen een persoonlijk nieuwsrepertoire samen. Hierbij selecteren mensen nieuwsberichten van zowel traditionele als online bronnen. In het bovenstaande onderzoek lag de focus op de nieuwsrepertoires van 50+’ers. Drie dimensies liggen aan de basis om de nieuwsprofielen van ouderen te definiëren. 

1. Voorkeur voor openbare of commerciële zender: oudere generaties zoeken nieuws vooral bij de openbare omroep. Toch zoeken de meesten ook updates bij de commerciële omroepen. 

2. Nieuwsdager (traditionele of digitale media): de 50+’er combineert traditionele met digitale nieuwsdragers, al domineren vooral de traditionele kanalen krant, radio en tv. 

3. Nieuwsvoorkeur: de focus van de nieuwsberichten zijn onder te delen in vier groepen:  achtergrondinformatie, algemeen nieuws, light nieuws en sportnieuws

Werken mee aan dit initiatief