Tool
7 november 2017

Reclamewijs lespakket Publiville (basisonderwijs)

Reclame is alomtegenwoordig in de leefwereld van kinderen. Ze zien niet langer enkel reclame op TV, in kranten en magazines of in het straatbeeld, maar ook steeds meer online wanneer ze een game spelen of filmpjes op YouTube bekijken. Reclamemakers zijn echte kraks in het bedenken van nieuwe en originele manieren om de (jonge) consument te bereiken.

Nieuwe reclamevormen werken op een andere manier dan traditionele vormen. Enerzijds wordt reclame steeds meer verstopt in de gewone media-inhoud (bv. de personages van Thuis die opvallend veel Tönissteiner drinken), daar waar een klassiek 30-seconden spotje bijvoorbeeld wel duidelijk afgebakend is van een TV-programma. Anderzijds zijn nieuwe reclamevormen vaak interactief en leuk. Zo ga je in games steeds meer zelf aan de slag met merken. Denk maar aan een racespel waar je zelf het merk van je auto kan kiezen. Door deze kenmerken zijn nieuwe reclamevormen veelal moeilijk te herkennen, voor volwassenen, maar zeker ook voor kinderen en jongeren. Dit belemmert bijgevolg het kritisch denken over reclame, aangezien het herkennen ervan hiervoor een cruciale voorwaarde is[1].

Om kinderen bewust te maken van de nieuwe trends in het reclamelandschap, werd in het kader van het AdLit-project (Advertising Literacy) Publi Ville ontwikkeld. Dit lesmateriaal is tot stand gekomen in samenwerking met de praktijk. Nadat tien student-leraren vertrouwd gemaakt werden met (nieuwe) reclamevormen die vaak ten aanzien van kinderen gebruikt worden, werden ze onderverdeeld in drie ontwerpteams en werd samen met hen gebrainstormd over de invulling van een reclamewijs lespakket dat aansluit bij de hedendaagse onderwijspraktijk en -theorieën. Daarnaast is Publi Ville eveneens gebaseerd op inzichten uit onderzoek dat reeds verricht werd rond reclame(-educatie):

Vernieuwde focus reclameonderwijs

Tot nu toe werd in bestaand lesmateriaal over reclame hoofdzakelijk aandacht gespendeerd aan traditionele reclamevormen[2], en lag de focus voornamelijk op het cognitieve aspect zoals inzicht krijgen in het doel van reclame of het kunnen herkennen van reclametrucjes (bv. het gebruik van beroemdheden in reclame).

Hoewel deze leerinhouden tot op de dag van vandaag belangrijk zijn, wapent het leerlingen onvoldoende om met recente reclametrends om te gaan. Uit onderzoek komt namelijk naar voren dat het noodzakelijk is om kinderen uit te dagen kritisch na te denken over nieuwe reclamevormen. Doordat reclame vandaag vaak ingebed wordt in een leuke context, zijn leerlingen niet geneigd om verder na te denken over de manier waarop reclamemakers ons proberen te overtuigen[3]. Daarom zijn een aantal kritische denkoefeningen in dit lesmateriaal ingebouwd.

Waarom het 4de - 5de leerjaar van het basisonderwijs?

Hoewel de leeftijd van 8 jaar[4] als een belangrijke mijlpaal wordt gezien als het gaat over het herkennen van en inzicht hebben in het doel van traditionele reclamevormen, heeft recent onderzoek aangetoond dat oudere lagereschoolkinderen eveneens moeilijkheden ervaren met het herkennen van nieuwe reclamevormen[5]. Bovendien zou mediawijs lesmateriaal, waarin leerlingen worden uitgedaagd om kritisch na te denken, het beste werken met kinderen die ouder zijn dan acht jaar[6]. Om die redenen werd bijgevolg gekozen om lesmateriaal te ontwikkelen voor 9- tot 11-jarige leerlingen uit het vierde en vijfde leerjaar.

Om het lesmateriaal te optimaliseren, werd het reeds uitgetest in de praktijk. Bijgevolg werden op basis van resultaten uit het hieraan gekoppelde empirisch onderzoek en feedback van zowel leerkrachten als leerlingen aanpassingen aan het lesmateriaal doorgevoerd.

Kortom, Publi Ville is een up-to-date, theoretisch en praktisch onderbouwd lespakket waarin leerlingen enerzijds zelf ontdekken hoe de vork precies aan de steel zit in het huidige reclamelandschap en anderzijds leren een eigen mening te vormen over nieuwe reclamevormen.

Binnenkort zal het lesmateriaal in speldoosvorm te bestellen zijn via Mediawijs. Hou deze pagina in het oog voor meer informatie.

Veel plezier!

Britt Adams, Prof. dr. Tammy Schellens en Prof. dr. Martin Valcke
Universiteit Gent, Vakgroep Onderwijskunde

[1] Mediawegwijzer Reclame (2017). Te downloaden via https://mediawijs.be/tools/mediawegwijzer-reclame.

[2] Meeus, W., Walrave, M., Van Ouytsel, J., & Driesen, A. (2014). Advertising literacy in schools: Evaluating free online educational resources for advertising literacy. Journal of Media Education, 5(2), 5-12.

[3] Rozendaal, E., Lapierre, M. A., van Reijmersdal, E. A., & Buijzen, M. (2011). Reconsidering advertising literacy as a defense against advertising effects. Media Psychology, 14(4), 333–354.

[4] Rozendaal, E., Buijzen, M. A., & Valkenburg, P. M. (2008). Reclamewijsheid in ontwikkeling: Een vergelijking van de cognitieve reclamevaardigheden van kinderen en volwassenen. 283.

[5] Owen, L., Lewis, C., Auty, S., & Buijzen, M. (2013). Is Children’s Understanding of Nontraditional Advertising Comparable to Their Understanding of Television Advertising? Journal of Public Policy & Marketing, 32(2), 195–206.

[6] Chakroff, J. L., & Nathanson, A. I. (2008). Parent and School Interventions: Mediation and Media Literacy. In S. L. C. doctorate C. Director & B. J. W. Head (Red.), The Handbook of Children, Media, and Development (pp. 552–576). Blackwell Publishing Ltd.

De nodige filmpjes voor het lessenpakket vind je hier.

Bijlagen

Werken mee aan dit initiatief